Home    O projekcie    Kontakt   

Barnabás Bencsik o wystawie

"Pamięć to życie, zrodzone przez żyjące społeczeństwa założone w jej imię… Z drugiej strony, Historia to rekonstrukcja, zawsze problematyczna i niekompletna, tego, co już dłużej nie istnieje."

Pierre Nora


"Podczas gdy pamięć zbiorowa trwa i czerpie siłę ze swojej podstawy, którą stanowi spójna grupa ludzi, to właśnie jednostki jako członkowie grupy są tymi, którzy pamiętają."

Maurice Halbwachs


Wystawa zatytułowana Utracone historie ma na celu zgłębienie różnych zjawisk, form i praktyk zarówno pamięci zbiorowej jak i historycznej amnezji, wysiłku jednostki i zbiorowości w celu stworzenia i odtworzenia personalnych i historycznych wspomnień przeciwstawiających się  rozmyślnemu zapomnieniu narzuconemu przez aparat ideologiczny i polityczny.
 
Artyści z krajów tego regionu, który kiedyś stanowił Monarchię Austro-Węgierską, analizują psychologiczne, społeczne i estetyczne cechy prywatnych i zbiorowych wspomnień, rozważając niedawną przeszłość i społeczno-polityczne zawirowania, które miały miejsce w ich własnych, zmieniających się społeczeństwach.
 
Pamiętać to zawsze odczytywać przeszłość, a odczytywanie to wymaga umiejętności wyobraźni, zarówno werbalnej jak i wizualnej, wywiedzionej z tradycji snucia opowiadań dotyczących danej kultury, prezentującej w opowiadaniu zagadnienia, które ostatecznie zawdzięczają swoje znaczenie praktykom interpretacyjnym stosowanym przez społeczność danego języka. Kiedy to, co się pamięta stanowi czyjeś własne przeżycia, myślowy obraz przeszłości staje się zjawiskiem świadomości tylko wtedy, gdy zostaje ubrany w słowa, obrazy i inne formy symboliczne, a one zawdzięczają swoje znaczenie praktykom społecznych interakcji. Natomiast historia powstaje, gdy pamięć społeczna i stała tradycja przestają działać i rozpływają się.  Historia  jest nauką i jako taka przeznaczona jest tylko dla nielicznych podczas gdy pamięć zbiorowa przeszłości jest wspólna dla różnych warstw społeczności. Ponadto, historia tego regionu była regularnie nadużywana dla celów ideologicznych i z przyczyn politycznych oraz wykorzystywana do budowania mitów narodowych w celu manipulacji masami. Poprzez podejście krytyczne i pozorny subiektywizm współczesna praktyka artystyczna może dostarczyć wnikliwego i obiektywnego zgłębienia tych zagadnień w celu przekroczenia kontrowersji pomiędzy różnymi interpretacjami ideologii nacjonalistycznej, etnicznego przyporządkowania i fałszywych przekonań i może nawet przeciwdziałać zapomnieniu traumatycznych zdarzeń. 
 
Burzliwa historia zeszłego stulecia tej części Europy, która nie posiada ani wyraźnego zarysu geograficznego ani właściwej nazwy, a jedynie przybliżone określenie zdeterminowane przez różnorakie uprzedzenia ideologiczne tzn. Mitteleuropa, Zwischeneurope, Europa Środkowo-Wschodnia, Europa Wschodnia itp., stanowiła wyzwanie dla wytrzymałości społeczeństw, które od pokoleń musiały znosić ciągłe transformacje ideologii państwowej, częste zmiany sił politycznych i administracyjnych, niedostatek kulturalny i gospodarczy, oraz nieustanne, nagłe i ogromne transformacje struktur lokalnych społeczności. Geopolityczna topografia regionu Europy środkowej została kilkakrotnie zmieniona przez potęgi światowe.  Zmiany historyczne zachodziły zwykle bez prawdziwego zaangażowania i aktywnego uczestnictwa szerszych mas społeczności tych obszarów. Historia po prostu przydarzała się bezbronnym ludziom. I te doświadczenia ludzkie stały się najważniejszą egzystencjalną lekcją dla pokoleń ludzi w regionie Europy Środkowej na przestrzeni XX wieku.  Warunki ciągłej zmiany we wszystkich dziedzinach codziennego życia: społecznej, politycznej, gospodarczej i kulturalnej, miały ogromny wpływ na zwyczaje i zbiorową świadomość tych społeczeństw.

Artyści uczestniczący w wystawie Utracone historie wydobywają ukryte i zapomniane historie oraz bolesne losy ludzkie z ubiegłego stulecia zanim popadną one w zapomnienie. Ich poszukiwania artystyczne koncentrują się na takich zagadnieniach jak pamięć i tłumienie zbiorowych traumatycznych przeżyć, konfliktów i wrogości, inne poziomy pamięci, manipulacje ideologiczne oraz na kontrowersyjnych relacjach w różnych okresach czasu pomiędzy doświadczeniami jednostki, a oficjalnie skonstruowaną wersją historii.

 

 

Barnabás Bencsik (1964) – kurator. Mieszka i pracuje w Budapeszcie. Ukończył studia w zakresie literatury, historii oraz historii sztuki na Uniwersytecie im. Loránda Eötvösa w  Budapeszcie. Początki jego kariery przypadły na okres przekształcania się sztuki węgierskiej po zmianach politycznych w  roku 1989. W  latach 1990-1999 prowadził Galerię Studio, przestrzeń wystawienniczą, w  której realizował przedsięwzięcia we współpracy z Studio of Young Artists Association. W okresie 1993-1995 był kierownikiem programowym w budapesztańskim Soros Center for Contemporary Arts. W latach 1999 do 2001 kierował Galerią Trafo, będąc jednocześnie głównym kuratorem w Műcsarnok, gdzie współpracował nad koncepcją pawilonu węgierskiego na 49. biennale w Wenecji. W roku 2008 pełnił funkcję dyrektora artystycznego Kolekcji Sztuki Współczesnej-MEO. Od 2002 roku realizuje również projekty jako kurator niezależny, angażując się w wiele projektów artystycznych i wystaw. Jest też pomysłodawcą, a od 2006 roku dyrektorem ACAX – przedsięwzięcia mającego na celu wspieranie i rozwój współpracy między węgierskim i międzynarodowym środowiskiem artystycznym (www.acax.hu). Od 2008 roku został mianowany dyrektorem Muzeum Sztuki Współczesnej – Ludwig Museum. Jest autorem licznych tekstów poświęconych sztuce współczenej, publikowanych w węgierskich i międzynarodowych czasopismach oraz w katalogach wystaw.

 

 
 
 



FUNDUSZE EUROPEJSKIE DLA MAŁOPOLSKI.

Cykl GALICJA. TOPOGRAFIE MITU realizowany w ramach projektu pn.
„Sztuka współczesna narodów dawnej monarchii austrowęgierskiej”. Projekt jest współfinansowany
przez Unię Europejską? w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013.